Inwestycje na wielkopolskich drogach

Regionalny samorząd od wielu lat inwestuje duże pieniądze, także z Unii Europejskiej, w rozwój i modernizację tras wojewódzkich, konsekwentnie goniąc zachodnioeuropejskie standardy w tej dziedzinie. Z jakich nowych dróg i obwodnic skorzystają wkrótce kierowcy?

Jak informowaliśmy w poprzednim wydaniu „Monitora”, Wielkopolska rozliczyła, podsumowała i zamknęła właśnie jeden z ważniejszych programów unijnych poprzedniej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Część funduszy z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 przeznaczono na transport i drogi.

2 mld zł z dwóch WRPO

Z raportów wynika, że podległy regionalnemu samorządowi Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Poznaniu zrealizował w ramach WRPO 2014+ 38 projektów o łącznej wartości ponad 938,6 mln zł (podobnie zresztą, około 1 mld zł, Wielkopolska wydała na drogi regionalne, i wtedy też na lokalne, wspólnie z JST, w latach 2007-2013, w poprzednim rozdaniu WRPO).

W okresie 2014-2020 kwota dofinansowania z UE sięgnęła 748 mln zł, udział budżetu państwa wyniósł 12,1 mln zł, a pozostała część to wkład własny WZDW, pochodzący z budżetu województwa.

– Dzięki tym eurofunduszom zmodernizowano i wybudowano niemal 170 km dróg. Przykłady? Pod koniec 2023 r. oddano do użytku ponad ośmiokilometrową obwodnicę Gostynia na drodze wojewódzkiej nr 434 – przypomina zastępca dyrektora WZDW Kinga Hedrych.

To kosztujące blisko 140 mln zł przedsięwzięcie było dotąd najdroższą zrealizowaną inwestycją drogową samorządu województwa, ale w ten sposób powiat gostyński (oprócz wyprowadzenia części ruchu tranzytowego z miasta) zyskał m.in. nowy most w gminie Piaski oraz wiadukt nad linią kolejową PKP i nad drogą krajową 12, a także obiekt nad Rowem Bodzewskim.

– Wcześniej, również przy wsparciu z WRPO 2014+, powstała też np. obwodnica Wronek wraz z trójprzęsłowym mostem nad Wartą – dodaje Kinga Hedrych. – Obie te inwestycje wizytowali zresztą radni z sejmikowej Komisji Planowania Przestrzennego i Infrastruktury Technicznej, obradując przy okazji (dzięki gościnności lokalnych włodarzy) we Wronkach i w Gostyniu.

Ten program unijny już się jednak skończył, dlatego obecnie rozwój sieci dróg wojewódzkich w regionie wspierany jest przez jego następcę – Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027.

Trzy konkursy z FEW

Zza szyby samochodu coraz częściej możemy dostrzec tablicę informującą o dofinansowaniu z Unii Europejskiej konkretnej trasy. Co nas czeka w najbliższych latach?

– W ramach FEW 2021-2027 zorganizowano dotąd trzy konkursy o unijne granty na budowę i modernizację tras wojewódzkich. W pierwszym z nich, z czerwca 2023 r., do podziału było 300 mln zł z UE, które rozdysponowano na realizację 8 inwestycji – informuje wicemarszałek Wojciech Jankowiak, odpowiedzialny w zarządzie województwa m.in. za drogi i koleje.

W ramach FEW 2021-2027 zorganizowano dotąd trzy konkursy o unijne granty na budowę i modernizację tras wojewódzkich

Są to: rozbudowa DW 116 – odcinek od Nojewa do DW 187; rozbudowa DW 182 w Czarnkowie – ul. Kościuszki; rozbudowa DW 194 – nowy wiadukt w Ligowcu; zmiana przebiegu DW 197 Pawłowo Skockie – Kiszkowo z budową mostu nad rzeką Małą Wełną; rozbudowa DW 263 w Ślesinie z budową mostu nad Kanałem Ślesińskim; budowa nowego przebiegu DW 305 na odcinku od ul. Kolejowej do ul. Celnej w Nowym Tomyślu; rozbudowa DW 443 na odcinku Gizałki – granica gmin Gizałki i Grodziec wraz z mostem nad rzeką Prosną; rozbudowa DW 431 w miejscowości Świątniki.

– O ich wyborze zdecydował stopień zaawansowania dokumentacji (wykupy gruntów, zgody środowiskowe, pozwolenie na budowę itp.) oraz realna możliwość wykonania zadań w założonym terminie – podkreśla dyrektor WZDW Paweł Katarzyński.

– Wśród dofinansowanych przez UE projektów znajduje się np. rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 263 w Ślesinie, gdzie powstaje nowy, niemal 65-metrowy most, z którego mieszkańcy powiatu konińskiego i przyjezdni będą mogli korzystać już w drugim kwartale 2026 r. – zapowiada Wojciech Jankowiak. – Z kolei niedawno, 9 stycznia, podsumowaliśmy przedsięwzięcie w Nowym Tomyślu, gdzie powstał nowy (około dwukilometrowy) odcinek drogi wojewódzkiej nr 305 wraz z wiaduktem.

– To ważna inwestycja dla mieszkańców i kierowców, bo dzięki budowie wiaduktu auta nie stoją już w korkach przed często zamykającymi się rogatkami na przejeździe przy bardzo ruchliwej linii kolejowej z Poznania do Rzepina i dalej do Berlina – zaznacza Paweł Katarzyński.

Na jeszcze inną rzecz zwraca uwagę Kinga Hedrych: – Przy okazji zadania w Nowym Tomyślu, dofinansowanego z UE kwotą 38 mln zł, oprócz wiaduktu wybudowano też ronda, zatoki autobusowe, chodniki dla pieszych i ścieżki dla rowerów. Zamontowano nowe i energooszczędne oświetlenie oraz bariery ochronne. Tego typu rozwiązania, poprawiające bezpieczeństwo wszystkich użytkowników dróg i chodników (pieszych, rowerzystów, kierowców), stosuje się zresztą przy zdecydowanej większości inwestycji drogowych.

Na razie 22 inwestycje

– W drugim konkursie z unijnego programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027, ogłoszonym w lipcu 2024 r., do podziału było 290 mln zł z Unii, które wsparły realizację 10 następnych inwestycji – mówi Wojciech Jankowiak.

Są to kolejne rozbudowy: DW 190 od Margonina do Durowa – etap II; DW 190 od skrzyżowania z DW 188 w Krajence do skrzyżowania z DK 10 – etap I, odcinek Podróżna – Bądecz; DW 191 w Zacharzynie; DW 263 od skrzyżowania z DP 3403P w Drzewcach do skrzyżowania z DW 473 – etap III; DW 431 Mosina – Kórnik w miejscowości Mieczewo; DW 431 Mosina – Rogalinek; DW 432 od Środy Wlkp. do Ruszkowa; DW 443 Jarocin – Tuliszków na odcinku Gizałki – granica gmin Gizałki/Grodziec (etap II); DW 442 na odcinku Gizałki – Kalisz (Kwileń – Chocz); DW 442 na odcinku Gizałki – Kalisz (Chocz – granica powiatu pleszewskiego).

– Wreszcie w trzecim naborze z programu FEW, ogłoszonym w lutym 2025 r., wybrano cztery kolejne przedsięwzięcia, na których dofinansowanie przeznaczono 47,5 mln zł z UE – wskazuje Kinga Hedrych.

To rozbudowy: DW 263 od skrzyżowania z DP 3403P w Drzewcach do skrzyżowania z DW 473 (etap II); DW 190 od skrzyżowania z DW 188 w Krajence do skrzyżowania z DK 10 (etap II); DW 305 w Kuźnicy Zbąskiej; DW 431 Rogalinek – Rogalin (część III).

– Łącznie dzięki tym trzem konkursom i dotacjom unijnym z FEW Wielkopolska zyska ponad 70 km nowych lub zmodernizowanych dróg – precyzuje Paweł Katarzyński. – Te 22 zadania kosztują 623,8 mln zł, z czego 415,8 mln zł pochodzi z UE, a 208 mln zł to wkład własny.

– To nie koniec. W puli WZDW i unijnego programu regionalnego mamy łącznie 821 mln zł (według aktualnego kursu euro) do wydania na drogi wojewódzkie. Po trzech rozstrzygniętych konkursach pozostaje nam zatem jeszcze około 197 mln zł (prawie 159 mln z UE i 38 mln z budżetu województwa) – wylicza precyzyjnie Wojciech Jankowiak. – W czwartym naborze do dyspozycji będzie kwota 158,7 mln zł eurofunduszy, a jednocześnie pojawią się też dodatkowe pieniądze, tzw. oszczędności poprzetargowe, w wysokości około 30 mln zł.
 

W czwartym naborze do dyspozycji będzie kwota 158,7 mln zł eurofunduszy

Obwodnice i ścieżki

Istotnym uzupełnieniem inwestycji unijnych są projekty realizowane przy wsparciu krajowym, m.in. w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład oraz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg.

– Obejmują one zarówno duże zadania obwodnicowe, takie jak budowy obejść drogowych Rogoźna (najdroższej obecnie inwestycji komunikacyjnej, wartej 145,2 mln zł), Szamotuł czy Kościana, jak i mniejsze rozbudowy dróg wojewódzkich oraz inwestycje w infrastrukturę rowerową – mówi Wojciech Jankowiak.

Równolegle WZDW realizuje programy poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, likwidacji zagrożeń przy dojściach do szkół oraz budowy dróg dla rowerów.

– W ostatnich latach w ich ramach powstało około 49 km nowych dróg dla pieszych oraz dróg dla rowerów, zainstalowano sygnalizacje świetlne, aktywne oznakowanie oraz doświetlenia przejść dla pieszych w wielu miejscowościach regionu – wskazuje Paweł Katarzyński. – Tylko w 2025 r. na działania związane z bezpieczeństwem przeznaczyliśmy ponad 14 mln zł.

Ponadto od 2018 r. WZDW realizuje program „Budowa ścieżek rowerowych”, dzięki któremu samorządy lokalne mogą zgłaszać projekty i współfinansować inwestycje w 50 procentach.

– Kolejne nabory odpowiadają na aktualne potrzeby lokalnych społeczności, a powstająca sieć tras rowerowych coraz gęściej oplata region. Dotychczas w ramach programu zrealizowaliśmy 19 inwestycji o łącznej długości ponad 19 km, których wartość wyniosła około 20 mln zł – precyzuje Wojciech Jankowiak.

Program ma charakter cykliczny, a kolejny nabór wniosków ruszy w pierwszym kwartale 2026 r. 

Podsumowując te różne dane, nie można zapomnieć o bieżących remontach i utrzymaniu sieci dróg wojewódzkich, która liczy w regionie niemal 2,8 tys. km. Dla przykładu w latach 2020-2025 WZDW przeznaczył na rozbudowy, budowy dróg oraz remonty nawierzchni jezdni ponad 846 mln zł, a na bieżące utrzymanie dróg i mostów – ponad 547 mln zł.

Cmentarzysko i studnie

Te duże pieniądze, długie remonty, nowy asfalt i łatanie dziur – to tylko jedna odsłona pracy drogowców. Prowadzone przez nich inwestycje wiążą się bowiem nierzadko także z działaniami dotyczącymi ochrony dziedzictwa kulturowego.

Zza szyby samochodu coraz częściej możemy dostrzec tablicę informującą o dofinansowaniu z UE konkretnej trasy

– Przykładem są badania archeologiczne prowadzone wzdłuż DW 179 w Pile, gdzie odkryto 200 obiektów archeologicznych, w tym drewniane studnie z XVIII i XIX wieku oraz tysiące zabytkowych artefaktów, stanowiących cenne źródło wiedzy o historii miasta – zdradza ciekawostkę Wojciech Jankowiak. – Natomiast podczas rozbudowy DW 196 z Murowanej Gośliny do Wągrowca, dokładnie w miejscowości Łęgowo, natrafiono na cmentarzysko. Archeolodzy znaleźli m.in. liczne groby, wydobyli z ziemi ornitomorficzne naczynia i przystawki.

***

– Drogowe inwestycje skracają czas podróży, zwiększają komfort jazdy i bezpieczeństwo kierowców (szersze drogi, lepsza nawierzchnia, zainstalowane systemy sterowania ruchem) oraz rowerzystów (powstało kilkadziesiąt kilometrów nowych ścieżek rowerowych) i pieszych – podsumowuje Paweł Katarzyński. – Jednak mimo sporego rozmachu inwestycyjnego nadal pozostaje wiele do zrobienia.